Tuesday, August 3

भाग्यले बाँचेका केपी शर्मा ओली, यसरी बनेको थियो उनलाई मा’र्ने योजना

February 27, 2021 3649

आज पछाडि फर्केर हेर्दा ओलीजीसँग मेरो विवाह भएको ३२ वर्ष पुग्यो । उहाँ आफ्नो देश र आफू बसेको समा’जमा सबैलाई न्याय र समानता प्राप्त हुने त्यही बाटोको निरन्तर पथिक हुनुहुन्छ । दाम्पत्य जीवनको यस अवधिमा निजी मामिलाहरूमा उहाँसँग मेरो त्यति धेरै विमर्श हुन पाएको छैन ।

मसँग त्यति प्रवल निजी इच्छा नभएर पनि हुन सक्छ वा उहाँले मुलुकका लागि लिनुभएको बाटो यसका लागि प्रतिकूल भएर पनि हुनसक्छ, हामीले आफू, परिवार, सम्पत्ति आदिका विषयलाई कहिल्यै छलफलको विषय बनाएका छैनौंँ ।

यति लामो समय सँगै बसेर पनि मैले उहाँसँग आफूले जान्न चाहेका कतिपय कुराहरू सोध्ने गरेकी छैन ।कारणहरू धेरै छन्, मूल कारण त समय नै हो । हरेकजसो रात उहाँ १२ बजे अ:गाडि कोठामा आउनुहुन्न । मध्यरा’तसम्म भेटघाटमै व्यस्त रहनुहुन्छ । त्यति अबेर कोठामा आउने मान्छेको शा रीरिक र मा नसिक थकान कति हुन्छ होला भन्ने सोच्छु र केही कुरा गर्दिन ।एकदिनको कुरा हो, त्यो २०७६ साल कात्तिक २० गते राति १ बजेको थियो । मेरो मनमा एउटा प्रश्न उठेको थियो, यो व्यस्त जीवन र उहिलेको जेल जीवनमा के भिन्नता छ ?

मानिस आधारभूत सुविधाहरू पूर्ण भएर पनि आखिर आफ्ना लागि बाँचेको छैन भने उसले के कुरामा मन अड्याइरहेको हुन्छ ? बेलाबेला मेरा मनमा उठ्ने यस्ता प्रश्नका जवाफ उहाँसँग संवाद नगरी हमेसा आफ्नै मनोवादबाट पूर्ति गर्थें म । त्यसमा प्रश्न पनि मेरै हुन्थे र जवाफ पनि मै दिन्थेँ ।

मैले के महसुस गरि’रहेकी थिएँ भने पञ्चायती शासकले ब न्दी बनाएर कठोर यातना दिएको जीवन र आज प्रधानमन्त्री जस्तो देशको सर्वाेच्च कार्यकारी पदमा रहदा काम गर्न अव’रोध गरी चारैतिरबाट घेरिएको जीवनमा के भिन्नता छ र ? त्यसबेला लिएको र अहिले लिएको मुलुक बदल्ने उद्देश्यमा के भिन्नता छ र ?

त्यसबेला जुन उद्देश्यका लागि जेलमा कठोर या तना सहेर संघर्ष गर्नु परेको थियो, आज त्यही उद्देश्य पूरा गर्न अगाडि सारिएका काममा अवरोध सहेर संघर्ष गर्नु परेको छ । मनमा थु नेर राखेका प्रश्नहरूको बाँध कतिबेला फु ट्ला झैँ भएको थियो । मैले उहाँ’को जेलयात्राका बारेमा सोधेँ । उहाँले व्या’ख्या नगरी जेल यात्राको विवरण मात्र सुनाउनुभयो ।

२०३० साल असोज २३ गते, रौतहटको एउटा गाँउबाट राति गिरप्तार गरी, हिंडाएर उहाँलाई गौर कारागार लगियो । २६ असोजसम्म त्यहाँ राखेर तीन दिनपछि गौर थाना र गुल्म’मा लगेर क्रू रतम या तना दिइयो । जेल सार्ने क्रममा उहाँले सुनाउनुभएका यसपछिका घटना विवरणले भने मलाई नराम्री ऐठन ग-यो । उहाँले सुनाउनुभएको घटना विवरण यस्तो थियो–‘गौर थानाबाट वीरगञ्ज जेल सार्ने भनी रातिको समयमा मलाई निकालियो । प्रहरीको भ्यानमा मलाई राखिएको थियो ।

तर, वीरगञ्ज नपु¥:याउँदै बीचको जंगलमा भा ग्न खोजेको अभियोग लगाउँदै मा र्ने योजनासाथ जेलसा:री गरिएको रहेछ । मलाई हत्कडी लगाइएको थियो, वरिपरि प्रहरी जवानहरू थिए ।उनीहरूका साथमा खाल्डो खन्ने ज्यावल औजारहरू पनि थिए । एकदम तयारीसाथ गाडीमा खा ल्डो खन्ने औजारसँगै मलाई राखिएको थियो ।

प्रहरी जवानहरूका अनुहारको भा वभं गी:बाट सजिलै बुझ्न सकिन्थ्यो, केहीबेरपछि नै उनीहरूले मलाई जंगलमा लगेर मा र्नेछ न् र खा डल ख नेर पु र्नेछन् । जेल सार्न खोज्दा बीचैमा भा गेर गो ली च लाउँदा मा रि एको एउटा कृत्रिम घटनाको प्लट बनाएर हिंड्दा मानिसको अनुहारमा जुन प्रकारको उद्वेलन र छ’टप’टी हुन्थ्यो, उनीहरूका अनुहारमा त्यो प्रस्ट देखिन्थ्यो ।जेल सा र्ने जिम्मेवारी दिएर पठाइ:एको उक्त टोटीको नेतृत्व सई मोहनप्रसाद अधिकारीले गर्नुभएको थियो ।

उहाँका मनमा एक्कासी किन यस्तो करुणा उत्पन्न भयो कुन्नी, बीचमा पुगेपछि उहाँले गाडी जंगलबाट मोडे र वीरगञ्जतिर लैजान आदेश दिनुभयो । ‘गाडी दायाँ लैजा, यो बाँचोस्’ सई मोहनप्रसाद अधिकारीले एक्कासी दिएको निर्देशनले मा र्न ठिक पारिएको म बाँचेँ । जब आफूलाई केही बेरपछि नै मा रिनेछ भन्ने बो ध हुन्छ र त्यसका लागि ठिक्क पारिएको सर्जाम देखिन्छ, त्यसले मृत्युका लागि तयार रहन बलियो बनाउने रहेछ ।

म त त्यसैबेला मा रिसकेको थिएँ । बाँचेँ र तिमीसँग भेट भयो ।’उहाँले त्यस मध्यरातमा सुनाउ’नुभएका यी कुराले मेरो जीउ’मा काँडा उम्रेजस्तो भयो । तन्मयपूर्वक त्यस दिनको घटना विवरण सुन्दा मेरो मानसिकता नै केही बिथोलियो । त्यसपछि पनि उहाँले जेल सारिएका विवरण सुनाउनुभयो, तर मेरो मन भने जंगलमा मा र्न खोजि’एको त्यही घटनामा अ ड्किएको थियो ।मंसीर तीन गते राति उहाँलाई वीरगञ्ज थाना पु-याइएछ ।

चार र पाँच गते त्यहीँ राखेर उहाँलाई ६ गते वीरग’ञ्जकै सानो जेल भनिने महिला कारा:गारमा पु-याइएको रहेछ । त्य’हाँ त्यसबेला महिला नभएकाले मंसीर ६ र ७ गते त्यहीँ राखियो । मंसीर ८ गते मध्यरातमा अर्काे मनोवै’ज्ञानिक आ तङ्क सहि:त उहाँलाई त्यस जेलबाट निकालियो, काठमाडौँ सार्न भनेर ।

नेपाली कांग्रे:सका चितवन सभापति भीम’बहादुर श्रेष्ठलाई समेत सँगै हिंडाइएको थियो । मंसीर ८ गते काठमाडौंको भद्रगोल जेलमा ल्याएर तीन दिनसम्म राखियो । मंसीर ११ गते सेन्ट्रल जेल ल्याएर २०३२ वैशाख १६ गतेसम्म गोलघर’मा राखियो । त्यहाँबाट फेरि २०३२ साल साउन २२ गते नख्खु जेलमा सारियो ।१६ महिना नख्खु जेल’को बसाइपछि २०३३ मंसीर १४ गते फेरि सेन्ट्रल जेल लगेर गोलघरमा हालियो । दोस्रो पटक करिव तीन वर्ष गोल’घरमा राखेपछि २०३६ साल जेठमा गोलघरबाट निका:लियो । सेन्ट्रल जेलबाट २०३७ चैत १५ मा पुनः नख्खु जेल नै लगियो ।

करिव दुई वर्षको नख्खु जे:ल बसाइपछि २०३९ माघ ३ गते उहाँलाई पोखरा जे’ल सारियो । पोखराबाट २०४२ कात्तिक’मा स्याङ्जा जेलमा पु-याइयो । स्याङ्जा जे’लबाट २०४३ मंसीर ८ गते उहाँलाई काठमाडौंको हनुमानढोका कारा’गारमा ल्याइयो र माघ ८ गतेसम्म त्यहीँ राखियो । हनुमानढोका का’रागारबाट फेरि तेस्रो पटक भद्रगोल जे’ल पुयाएर २०४४ असार ११ गते रिहा गरियो ।यो थियो, उहाँले मलाई त्यस मध्यरातमा आधा घन्टा लगा’एर सुनाउनु भएको जेलयात्राको विवरण । यसरी मध्यरात’मा भए पनि मैले उहाँको जेल जीवन सम्बन्धी अनुभूतिहरू सुन्ने अवसर पाएँ ।

कयौंँ दिनदेखि सोध्न नपाएका प्रश्नका बाढी केही समयको लागि शान्त भयो ।निरङ्कुश व्य:वस्था विरु’द्धको सं’घर्षका क्रममा यस्तो कहालीलाग्दो यातनामय जेल सराइ र त्यहाँभित्रको संघर्षले उ:हाँको शा रीरिक र मा नसिक अवस्थामा कस्ता असर पारे होलान्? शा रीरिक असर त हामी देख्न सक्छौंँ र त्यो भोगिर:हेका पनि छौँ ।

मान’सिक असरलाई भने व्यक्तिले कस:री ग्रहण गर्छ? त्यस अनुसारको नतिजा निस्कँदो रहेछ भन्ने उहाँको मनोबल हेरेर महसुस गर्छु । मा र्न ठिक्क पारिएको, कयौंँ पटक मृ’त्युको मुखमा पुगेर फर्केको मानिसमा जीजि’विषा यति बलियो हुँदो रहेछ भन्ने मैले केपी’जीसँग अ न्तरङ्ग संगतका क्रममा थाहा पाएकी छु ।

यस:लाई आम नेपालीले बुझ्नु:भएको छ भन्ने ठान्दछु ।मेरो बुझा:इमा उक्त परिस्थितिले उहाँको शा रीरिक अवस्थामा केही असर परे पनि मान:सिक स्थितिमा एक’रत्ति असर परेको छैन । बरु, उहाँलाई देश र जनताप्रतिको उत्तरदायित्व अझ बढी बोध गराएको छ ।उहाँले मसँग बेलाबेला भन्नुभएको छ, ‘१४ वर्षको जेल बसाइमा मैले एक वर्षको जति प’नि खाना खाएको छैन होला ।’ गोल’घरकै बसाइमा उहाँलाई अल्सर, टीबी, पायल्स जस्ता अनेक रोग’हरू लाग्यो ।

उप’युक्त खाना छैन, उपचार छैन । थुप्रै साथी’हरूले उहाँ बाँच्नुहुन्न भन्ने ठानेर बेलाबेला हेर्न जाने गरेका कुराहरू सार्वजनिक भइसकेका छन् ।उहाँले जेल जीवनमा भोगेका दुई जना डाक्टर:हरूको विप:रीत अलग अलग चरित्रको बेला’बेला प्रसङ्ग ल्याउनुहुन्छ । अति खराब, दुष्ट र मानवीय भावना पटक्कै नभएका डा. आनन्दब’हादुर श्रेष्ठ र डाक्टरी पेसाको ख्याल गर्ने र मानवीय भावना भएका डा. पुस्कर भारती थिए रे ।

डा. भारतीले डाक्टरको धर्म उप’चार गर्नु हो भनेर केपीजी’लाई केही औ षधिका ‘प्रे स्किप्सन’ लेखिदिँदा डा. आनन्द बहादुर श्रेष्ठले त्यसलाई च्या तिदि’एको र डा. भारतीलाई जनकपुर’मा सरुवा गरिदिएको घटना उहाँले मलाई सुनाउ’नुभएको थियो । यस्ता डाक्टर, जसले आफ्नो पेशागत धर्म छो’डेर सत्ताको ला’लचमा मानवमाथि अ त्याचार गर्दारहेछन् ।

हुनत, त्यसबेलाको पञ्चायती सत्ताको लाल चमा परेका डाक्टरको के कुरा गर्नु, आज पनि केपीजीको स्वास्थ्यलाई लिएर राजनीति गरिरहेका देखिन्छन् । तर, उहाँको स्वास्थ्य निरङ्कु’श व्यवस्था विरुद्ध संघर्ष,पूर्ण राजनीतिक यात्राकै कारण कमजोर बनेको हो । यस यथार्थला’ई बुझेर उहाँको स्वास्थ्य’माथि राजनीति नगरिदिए हुन्थ्यो जस्तो लागिरहन्छ ।प्रथम महिला शाक्यको ‘मेरो अनुभुति’को पुस्तक अंश – सीधाकुरा

प्रतिकृया दिनुहोस्